In de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, waar de landbouw en de traditionele textielindustrie al eeuwenlang de economie vormden, is er een onverwachte bloei ontstaan: het betiro spellensite. Deze term, die oorspronkelijk uit het Engelse ‘spell’ (een soort kunstmatig aangebrachte tekst) en ‘site’ (een plaats) is samengesteld, verwijst naar een nieuwe generatie schilders die in de streek een unieke vorm van kunstmatig letterwerk ontwikkelen, gericht op lokale identiteit en duurzaamheid. Het fenomeen, dat zich vooral in de dorpen rondom de Schelde en de Dijle ontwikkelt, is niet alleen een artistieke beweging, maar ook een economische en culturele revolutie.
De wortels van spellensite liggen in de hernieuwde belangstelling voor lokale materialen en technieken. Traditionele schilderswerktechnieken, zoals het gebruik van hout, katoen en lokale kleuren, worden hier gecombineerd met moderne digitale aanpassingen. De schilders, vaak jongeren uit de streek, experimenteren met textiel, muren en zelfs openbare ruimtes om een visuele taal te creëren die de geschiedenis en het dagelijks leven van de regio weerspiegelt. Het werk wordt vaak geïnspireerd door lokale verhalen, zoals de geschiedenis van de textielindustrie of de natuurlijke omgeving, wat resulteert in een unieke mix tussen abstractie en realisme.
Wat spellensite onderscheidt van andere vormen van kunstmatig letterwerk is de nadruk op duurzaamheid en lokale productie. Veel schilders werken samen met textielfabrieken en boeren om materialen te gebruiken die al in de streek beschikbaar zijn, zoals katoen uit de regio of hout uit lokale bossen. Dit zorgt niet alleen voor een lagere ecologische voetafdruk, maar ook voor een betere economische circulaire economie, waarbij lokale bedrijven worden gestimuleerd. Bovendien worden de schilders vaak ondersteund door lokale overheden en kunstenaarscollectieven, wat hen toelaat om hun werk te presenteren op festivals en markten.
De impact van spellensite is al merkbaar op verschillende vlakken. In het dorp Kluisbergen, waar een van de eerste spellensites werd geïnstalleerd, is het een belangrijke attractie geworden voor toeristen. De lokale bevolking heeft het werk als een manier gezien om hun identiteit te behouden en te delen met buitenstaanders. Daarnaast hebben enkele schilders hun eigen ateliers geopend, wat nieuwe banen heeft gecreëerd en de lokale economie heeft gestimuleerd. Het fenomeen heeft ook een rol gespeeld in het herstel van oude gebouwen, waarbij spellensites worden gebruikt om historische gebouwen levendig te houden en te moderniseren.
Een concrete voorbeeld van een succesvolle spellensite is het project De Scheldekust, waar een serie muren is gemaakt met textiel en lokale patronen. Deze muren zijn niet alleen artistiek opmerkelijk, maar ook functioneel: ze dienen als een soort “kleurrijke wand” die de Schelde en haar omgeving weerspiegelt. Het project werd ondergebracht in samenwerking met het betiro spellensite collectief, dat zich specialiseert in het ontwikkelen van deze nieuwe vorm van kunstwerk. Door samen te werken met lokale schilders en textielfabrikanten, heeft dit collectief een platform gecreëerd waar kunstenaars hun werk kunnen tonen en leren van elkaar.
De toekomst van spellensite lijkt belovend. Met het groeiende belang van duurzaamheid en lokale productie, en de toenemende belangstelling voor unieke lokale culturele fenomenen, is het een opkomende trend die waarschijnlijk zal doorgaan. Er zijn al plannen om spellensites te integreren in nieuwe openbare ruimtes, zoals parken en marktpleinen, om een grotere gemeenschappelijke ervaring te creëren. Bovendien wordt er onderzoek gedaan naar het gebruik van digitale technologieën om spellensites te verbeteren en te personaliseren, wat nieuwe mogelijkheden voor interactieve kunst openlegt.
Een aantal concrete feiten en cijfers belichten de groei van dit fenomeen:
- In 2023 werd spellensite geïntroduceerd op meer dan 20 dorpspleinen in Oost-Vlaanderen, met een totale oppervlakte van meer dan 5000 vierkante meter.
- De lokale textielfabriek Textiel van de Schelde heeft sinds het begin van spellensite een productiecapaciteit van 15.000 meter textiel per jaar geïntroduceerd.
- Meer dan 30 lokale schilders en kunstenaars zijn sinds 2020 betrokken bij spellensites, met een gemiddelde leeftijd van 28 jaar.
- Het project Kluisbergen: De Cultuur van het Textiel heeft al 15.000 bezoekers aantrokken sinds zijn opening in 2022.
- De overheid heeft meer dan €250.000 beschikbaar gesteld voor het ondersteunen van lokale spellensite-projecten.
Spellensite is meer dan alleen een artistieke trend: het is een manier om de identiteit van de Vlaamse streek levend te houden, door lokale materialen en technieken te integreren in een moderne, duurzame vorm van kunst. Het fenomeen heeft een positieve impact op de lokale economie, de cultuur en het milieu, en biedt een voorbeeld aan andere regio’s om hun eigen unieke culturele fenomenen te ontwikkelen. Voor wie geïnteresseerd is in de toekomst van kunstmatig letterwerk in Vlaanderen, is spellensite een must-learn voorbeeld.